YENİ TEHLİKE: AİRFRYER MI?

Airfryer’lar, yiyecekleri daha az yağ kullanarak kızartma imkanı sunan modern mutfak cihazları olarak popülerlik kazanmıştır. Ancak, yapılan bazı araştırmalar, airfryer ile pişirilen yiyeceklerin sağlığa zararlı olabileceğini göstermektedir. Bu makalede, airfryer kullanımının potansiyel riskleri ve alternatif pişirme yöntemleri ele alınacaktır.

Kızartma Yöntemleri ve Sağlık Riskleri

Kızartma yöntemi ile pişirilen yiyeceklerde;

– Akrilamid,

– Polisiklik aromatik hidrokarbon,

– Kolesterol oksidasyon ürünleri,

– Oksidan bileşikler,

– İleri glikasyon son ürünleri gibi zararlı bileşikler oluşur.

Yüksek ısıda yağda kızartma, bu bileşenlerin daha yüksek miktarlarda oluşmasına neden olur ve bu tür yiyecekleri sürekli tüketmek sağlığı tehlikeye atabilir.

Airfryer’ın Kızartmaya Göre Avantaj ve Dezavantajları

Airfryer, derin yağda kızartmaya göre daha az yağ kullanarak pişirme imkanı sağlar. Ancak, fırına göre daha fazla sağlıksız bileşen oluşumuna neden olabilir. Özellikle et, tavuk ve balık pişirirken, airfryer’da potansiyel olarak kanserojen etkisi olabilen polisiklik aromatik hidrokarbonlar ve heterosiklik aminler oluşabilir. Bu nedenle, airfryer’ı haftada bir öğün gibi sınırlı kullanmak ve pişirilen yiyeceklerin yanında bolca antioksidan sebze ve meyve tüketmek önerilmektedir.

Airfryer ile yapılan bazı çalışmalarda elde edilen sonuçları şöyle özetleyebiliriz;

Yapılan bir çalışmada, kekler yeşil çay kateşinleri ile zenginleştirildiğinde, fırında pişirildiklerinde ileri glikasyon son ürünleri (AGE) düzeyleri düşük ve antioksidan aktiviteleri daha yüksek bulunmuştur. Ancak, aynı kekler airfryer’da pişirildiğinde AGE düzeyleri yüksek ve antioksidan aktiviteleri daha düşük bulunmuştur. Bu durum, airfryer kullanımının sağlıksız bileşenler oluşturma potansiyelini göstermektedir.

Benzer bir çalışmada, balık pişirildiğinde ve balığa ekstra maydanoz ile dereotu ekstratı ilave edildiğinde, airfryer’da oluşan sağlıksız bileşen miktarının azaldığı gözlemlenmiştir. Patateslerde de zencefil ve rezene ekstratı eklenerek airfryer’da pişirildiğinde akrilamid miktarının azaldığı bulunmuştur.

Airfryer ile balık pişirmek, kolesterol oksidasyon ürünlerinin artmasına ve omega-3 oranının ciddi anlamda azalmasına neden olabilir. Bu nedenle, balıkları buğulama veya fırında pişirmek daha sağlıklı bir seçenek olarak önerilmektedir.

Airfryer Kullanımının Riskleri

Airfryer kullanımı, derin yağda kızartmaya göre daha az trans yağ asidi ve okside yağ asidi oluşumuna neden olsa da fırında pişirmeye göre daha fazla sağlıksız bileşen oluşur. Ayrıca, akrilamid oluşumu açısından airfryer, derin yağda kızartma yöntemine benzer sonuçlar göstermektedir.

Sonuç

Airfryer kullanılarak hazırlanan yiyecekler, derin yağda kızartılan yiyeceklere göre %70-80 daha az yağ içerir. Airfryer ile ısıtılan mısır yağı se, daha düşük oksidasyon derecesi gösterir. Bu, yağın daha az bozulduğu ve daha az toksik bileşikler oluşturduğu anlamına gelir. Ancak airfryer kullanımı, belirli avantajlar sunsa da özellikle et, tavuk ve balık pişirirken potansiyel sağlık riskleri taşır. Bu nedenle, airfryer’ı sınırlı kullanmak ve pişirilen yiyeceklerin yanında bolca antioksidan içeren sebze ve meyve tüketmek önemlidir. Temelde mutfakta; fırında, buharda veya haşlama gibi daha sağlıklı pişirme yöntemleri tercih edilmelidir. Daha az sıklıkla airfryer kullanımı tercih edilebilir. Kızartma yöntemi ise mümkünse hiç tercih edilmemelidir.